Praca w wysokiej temperaturze obciąża organizm bardziej, niż się powszechnie sądzi. Przegrzanie prowadzi do spadku koncentracji i sprawności, a to przekłada się wprost na liczbę błędów i zdarzeń wypadkowych. Lato bywa w statystykach wypadkowości okresem trudniejszym niż zima.
Czego wymagają przepisy
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP określa minimalne temperatury w pomieszczeniach pracy, ale nie wskazuje wartości maksymalnych. Nie oznacza to jednak dowolności — obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy pozostaje, a upał jest czynnikiem, który należy uwzględnić w ocenie ryzyka.
Napoje profilaktyczne
Konkretny obowiązek dotyczy napojów. Pracodawca zapewnia je nieodpłatnie, gdy temperatura na stanowiskach przekracza 28°C w pomieszczeniach lub 25°C na otwartej przestrzeni. Dotyczy to także prac związanych z dużym wysiłkiem fizycznym oraz stanowisk przy urządzeniach emitujących ciepło.
Napoje muszą być dostępne w ciągu całej zmiany roboczej, w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Nie wolno wypłacać ekwiwalentu pieniężnego w zamian.
Woda do celów higienicznych
Niezależnie od napojów profilaktycznych pracodawca zapewnia wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia. To obowiązek stały, niezwiązany z temperaturą.
Organizacja pracy w upale
Środki, które sprawdzają się w praktyce, są proste: przesunięcie prac wymagających wysiłku na godziny poranne, wprowadzenie dodatkowych przerw w miejscu zacienionym lub klimatyzowanym, rotacja pracowników na stanowiskach najbardziej narażonych, zapewnienie zadaszeń przy pracach na zewnątrz.
Warto też zwrócić uwagę na odzież roboczą. Ubranie chroniące przed innym zagrożeniem — na przykład kombinezon ochronny — potrafi znacząco pogorszyć warunki cieplne. To sytuacja wymagająca osobnego rozważenia w ocenie ryzyka.
Objawy, których nie wolno lekceważyć
Wyczerpanie cieplne objawia się osłabieniem, zawrotami głowy, nudnościami i obfitym poceniem. Udar cieplny jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia — skóra staje się sucha i gorąca, pojawiają się zaburzenia świadomości. W takim przypadku konieczne jest natychmiastowe schłodzenie poszkodowanego i wezwanie pomocy medycznej.
Pracownicy powinni znać te objawy, także po to, by rozpoznać je u kolegów. Osoba przegrzana często sama nie ocenia swojego stanu trzeźwo.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 207 i art. 232
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. 1996 nr 60 poz. 279, z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844; tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650, z późn. zm.), § 15 i § 112
Aktualizacja: od 11 stycznia 2027 roku obowiązują maksymalne temperatury w pracy — 35°C w pomieszczeniach i 32°C na otwartej przestrzeni przy ciężkiej pracy fizycznej — wprowadzone rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 927). Obowiązek działań ograniczających wpływ upału pojawia się już od 28°C w pomieszczeniu i 25°C na zewnątrz. Szczegóły w poradniku Temperatura w pomieszczeniach pracy.