Uwaga: wpis opisuje stan prawny obowiązujący w 2020 roku, w okresie stanu epidemii. Przepisy szczególne wprowadzone wówczas zostały uchylone wraz z odwołaniem stanu zagrożenia epidemicznego w 2023 roku.
Ogłoszenie stanu epidemii postawiło pracodawców przed sytuacją, której nie przewidywały standardowe procedury BHP. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy pozostał niezmieniony, ale sposób jego realizacji trzeba było wypracować na bieżąco.
Obowiązek podstawowy się nie zmienił
Artykuł 207 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Zagrożenie biologiczne jest zagrożeniem jak każde inne — wymaga rozpoznania, oceny i zastosowania środków ograniczających ryzyko.
W praktyce oznaczało to konieczność aktualizacji oceny ryzyka zawodowego o czynnik biologiczny oraz opracowania procedur postępowania: zasad dystansu, organizacji stanowisk, postępowania w razie podejrzenia zakażenia.
Środki ochrony i higieny
Pracodawcy zapewniali maseczki lub przyłbice, płyny do dezynfekcji, rękawice jednorazowe oraz przegrody między stanowiskami. Istotne było przy tym rozróżnienie: środki ochrony indywidualnej wydaje się nieodpłatnie i dokumentuje ich przydział, tak samo jak w przypadku każdych innych środków ochrony.
Organizacja pracy
Tam, gdzie było to możliwe, wprowadzano pracę rotacyjną i rozsunięcie godzin rozpoczynania zmian, żeby ograniczyć liczbę osób przebywających jednocześnie w zakładzie. W szatniach, stołówkach i pomieszczeniach socjalnych — miejscach największego zagęszczenia — wprowadzano limity osób i harmonogramy korzystania.
Czego nauczył ten okres
Z perspektywy naszej pracy u klientów najcenniejszą lekcją okazała się wartość procedur opisanych zawczasu. Zakłady, które miały uporządkowaną dokumentację i działającą komunikację wewnętrzną, wdrażały zmiany w kilka dni. Tam, gdzie dokumentacja była zaniedbana, każda modyfikacja wymagała zaczynania od podstaw.
Druga obserwacja dotyczy komunikacji. Procedura, której pracownicy nie rozumieją, nie działa — niezależnie od tego, jak poprawnie została napisana.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 207, 2221 i 226
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. 2005 nr 81 poz. 716; tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 103)
- Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 poz. 374, z późn. zm.)