Kontrola trzeźwości pracowników — nowe uprawnienia pracodawcy

Od 21 lutego 2023 roku pracodawcy mogą prowadzić prewencyjną kontrolę trzeźwości pracowników. Wcześniej podstawa prawna była niejasna, a badanie wymagało wezwania policji.

Kiedy kontrola jest dopuszczalna

Pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób bądź ochrony mienia (art. 22^1c § 1 Kodeksu pracy).

Nie jest to uprawnienie bezwarunkowe. Kontrola musi mieć uzasadnienie wynikające z charakteru pracy — inne przy operatorach maszyn, inne przy pracy biurowej.

Jak wprowadzić

Grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą, sposób jej przeprowadzania oraz czas i częstotliwość ustala się w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy albo obwieszczeniu (art. 22^1c § 10).

O wprowadzeniu kontroli pracodawca informuje pracowników nie później niż 2 tygodnie przed rozpoczęciem jej przeprowadzania (art. 22^1c § 11).

Pracownika przyjmowanego do pracy informuje się przed dopuszczeniem do pracy.

Jak przeprowadzać

Kontrola obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego, za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie (art. 22^1c § 4).

To wymóg często pomijany — alkomat bez aktualnego wzorcowania nie daje podstawy do wyciągania konsekwencji.

Niedopuszczenie do pracy

Pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy, jeżeli kontrola wykaże obecność alkoholu wskazującą na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości, albo zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się w takim stanie (art. 22^1c § 5).

Stan po użyciu alkoholu: od 0,2 do 0,5 promila. Stan nietrzeźwości: powyżej 0,5 promila.

Badanie przez organ uprawniony

Na żądanie pracodawcy lub pracownika niedopuszczonego do pracy badanie przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego (art. 22^1d § 1).

Kontrola na obecność środków działających podobnie do alkoholu

Analogiczne zasady stosuje się do kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu (art. 22^1e). Wykaz tych środków oraz warunki badania określa odrębne rozporządzenie.

Ochrona danych

Informację o dacie, godzinie i wyniku badania wskazującym na stan po użyciu alkoholu przechowuje się w aktach osobowych przez rok od dnia jej zebrania (art. 22^1c § 6).

Podstawa prawna

• Art. 22^1c–22^1h Kodeksu pracy
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy
• Ustawa z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy — Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 240)
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie badań na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika (Dz.U. 2023 poz. 317)