1 maja 2017 roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią. Zastąpiło ono obowiązujące od ponad dwudziestu lat rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom.
Na czym polega zmiana
Różnica jest zasadnicza i widać ją już w samych tytułach. Stare przepisy zakazywały pewnych prac wszystkim kobietom, niezależnie od ich sytuacji. Nowe ograniczenia dotyczą wyłącznie kobiet w ciąży oraz karmiących piersią.
Zmiana wynikała z dostosowania polskiego prawa do przepisów unijnych, które uznawały poprzednie rozwiązanie za dyskryminujące. Kobieta, która nie jest w ciąży ani nie karmi, może dziś wykonywać prace wcześniej dla niej zamknięte.
Czego dotyczą ograniczenia
Wykaz obejmuje prace związane między innymi z:
- nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym ręcznym transportem ciężarów,
- mikroklimatem zimnym, gorącym i zmiennym,
- hałasem i drganiami,
- polem elektromagnetycznym i promieniowaniem jonizującym,
- pracą przy monitorach ekranowych powyżej określonego wymiaru czasu,
- czynnikami chemicznymi i biologicznymi,
- pracą na wysokości i w wykopach.
Wydatek energetyczny jako kryterium
Dla służb BHP najistotniejsze jest to, że rozporządzenie posługuje się konkretnymi wartościami wydatku energetycznego. Przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym określa dopuszczalne limity dla kobiet w ciąży i karmiących — a ustalenie, czy dane stanowisko mieści się w normie, wymaga pomiaru, nie oszacowania.
To jeden z powodów, dla których pomiar wydatku energetycznego pozostaje istotnym elementem oceny warunków pracy. Bez liczb trudno wykazać, że stanowisko jest odpowiednie dla pracownicy w ciąży.
Co powinien zrobić pracodawca
Pracodawca zatrudniający kobiety jest obowiązany sporządzić wykaz prac wzbronionych kobietom w ciąży i karmiącym, obowiązujący w jego zakładzie, oraz zapoznać z nim pracowników. Warto przy okazji zweryfikować oceny ryzyka zawodowego — jeżeli powstawały przed 2017 rokiem, mogą powoływać się na nieobowiązujące już rozporządzenie.