Hałas jest jednym z najczęściej występujących czynników szkodliwych w środowisku pracy, a jednocześnie jednym z najbardziej lekceważonych. Utrata słuchu następuje stopniowo i bezboleśnie — pracownik zauważa problem dopiero wtedy, gdy zmiany są nieodwracalne.
Wartości dopuszczalne
Rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych określa trzy wielkości, których nie wolno przekraczać:
- poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy — 85 dB,
- maksymalny poziom dźwięku A — 115 dB,
- szczytowy poziom dźwięku C — 135 dB.
Przekroczenie którejkolwiek z tych wartości oznacza konieczność podjęcia działań ograniczających narażenie.
Wartości progów działania
Osobno określono progi, po przekroczeniu których pracodawca ma obowiązek działać, mimo że wartości dopuszczalne nie zostały jeszcze przekroczone. Przy poziomie ekspozycji 80 dB pracodawca udostępnia środki ochrony słuchu i zapewnia szkolenie. Przy 85 dB stosowanie ochronników staje się obowiązkowe, a strefy oznacza się znakami.
Kolejność działań
Ochronniki słuchu to rozwiązanie ostatnie, nie pierwsze. Przepisy wymagają najpierw ograniczenia hałasu u źródła — przez dobór maszyn o niższej emisji, konserwację, wyciszenie obudów, izolację akustyczną, zmianę organizacji pracy czy ograniczenie czasu narażenia.
Dopiero gdy te środki nie wystarczą, sięga się po ochronę indywidualną. Ochronniki muszą być dobrane do widma hałasu — nauszniki o zbyt wysokim tłumieniu potrafią odciąć pracownika od sygnałów ostrzegawczych, co samo w sobie tworzy zagrożenie.
Badania i pomiary
Pomiary hałasu wykonuje się co najmniej raz na dwa lata, gdy podczas ostatniego badania stwierdzono natężenie powyżej 0,2 wartości dopuszczalnej, oraz raz w roku przy przekroczeniu 0,5 wartości dopuszczalnej. Wyniki przechowuje się i udostępnia pracownikom.
Badania profilaktyczne
Pracownicy narażeni na hałas podlegają badaniom audiometrycznym w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej. Skierowanie musi zawierać informację o rzeczywistym poziomie narażenia — bez tego lekarz nie zleci właściwych badań.
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2018 poz. 1286, z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318)