Kodeks pracy nie nakłada wprost obowiązku szkolenia BHP dla zleceniobiorców, ale to nie oznacza, że można je pominąć. Rozstrzyga art. 304 § 1 Kodeksu pracy.
Co mówi przepis
Pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę.
Przepis nie wymienia szkolenia wprost, ale trudno mówić o zapewnieniu bezpiecznych warunków komuś, kto nie został poinformowany o zagrożeniach na stanowisku.
Kiedy szkolenie jest konieczne
Decyduje charakter pracy, nie rodzaj umowy. Jeżeli zleceniobiorca:
- pracuje na terenie zakładu wśród tych samych zagrożeń co pracownicy etatowi,
- obsługuje maszyny lub urządzenia,
- wykonuje prace szczególnie niebezpieczne,
- jest narażony na czynniki szkodliwe,
— szkolenie jest praktycznie niezbędne. Przy pracy zdalnej o charakterze koncepcyjnym sytuacja wygląda inaczej.
Kto ponosi koszty
Koszt szkolenia i ewentualnych badań pokrywa zlecający. Przerzucanie ich na zleceniobiorcę jest praktyką spotykaną, ale trudną do obrony przy kontroli.
Badania lekarskie
Analogicznie: obowiązek nie wynika wprost z przepisów o badaniach profilaktycznych, lecz z obowiązku zapewnienia bezpiecznych warunków. Przy pracach wymagających określonego stanu zdrowia — na wysokości, przy maszynach w ruchu, kierowanie pojazdami — skierowanie na badania jest uzasadnione.
Dlaczego to ważne po wypadku
Przy zdarzeniu z udziałem zleceniobiorcy pytanie o szkolenie pada natychmiast. Brak dokumentacji nie zwalnia z odpowiedzialności — przeciwnie, wskazuje, że zlecający nie dopełnił obowiązku z art. 304.
Warto też pamiętać, że umowa nazwana zleceniem, ale wykonywana w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, może zostać uznana za umowę o pracę wraz ze wszystkimi konsekwencjami. Od 8 lipca 2026 roku inspektor pracy może ustalić istnienie stosunku pracy decyzją administracyjną, bez kierowania sprawy do sądu — zmieniła to nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. 2026 poz. 473). Szerzej piszemy o tym przy przygotowaniu do kontroli PIP.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 304 § 1 — obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków osobom wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy
- Kodeks pracy, art. 207 § 2 — odpowiedzialność pracodawcy za stan bezpieczeństwa
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy