Praca przy komputerze wydaje się bezpieczna i przez to bywa lekceważona przy ocenie ryzyka zawodowego. Tymczasem stanowiska biurowe generują konkretne zagrożenia, a przepisy nakładają na pracodawcę obowiązki, których nie da się spełnić jednym uniwersalnym dokumentem.
Podstawa prawna
Stanowiska wyposażone w monitory ekranowe reguluje osobne rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 roku. Określa ono wymagania dotyczące monitora, klawiatury, krzesła, biurka, oświetlenia i przestrzeni. Definiuje też pracownika jako osobę użytkującą monitor co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy.
Czynniki, które trzeba ująć w ocenie
Obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego wynikające z wymuszonej pozycji siedzącej. Obciążenie wzroku przy długotrwałej pracy z bliskiej odległości. Obciążenie psychiczne — monotonia, presja czasu, praca pod stałym nadzorem systemów. Do tego czynniki środowiskowe: oświetlenie, mikroklimat, hałas z urządzeń biurowych.
Warto też uwzględnić drogi komunikacyjne i zagrożenia pozornie banalne, jak potknięcie o kable czy uderzenie o otwartą szufladę. W statystykach wypadkowości biur to właśnie one dominują.
Obowiązki wobec pracownika
Pracodawca ma zapewnić przerwę trwającą co najmniej 5 minut po każdej godzinie pracy przy monitorze, wliczaną do czasu pracy, albo łączenie pracy przy monitorze z innymi zadaniami. Jest też zobowiązany zapewnić profilaktyczną opiekę zdrowotną i — jeżeli lekarz zaleci — okulary korygujące wzrok do pracy przy monitorze.
Typowy błąd
Najczęstszy problem, jaki spotykaliśmy przy audytach, to ocena ryzyka skopiowana z gotowego wzoru. Dokument opisuje stanowisko biurowe w ogóle, a nie to konkretne — nie uwzględnia układu pomieszczenia, rodzaju oświetlenia, rzeczywistego czasu pracy przy monitorze ani wyposażenia.
Drugi błąd to wpisywanie do karty ryzyka środków profilaktycznych, których w zakładzie nie stosuje się. Karta ma opisywać stan faktyczny — inaczej przy kontroli staje się dowodem przeciwko pracodawcy.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 226
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. 1998 nr 148 poz. 973, z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844; tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650, z późn. zm.), § 39 i § 39a
Aktualizacja: rozporządzenie o monitorach ekranowych zostało znowelizowane rozporządzeniem z dnia 18 października 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2367) — zmieniło m.in. wymagania dla stanowisk z laptopami i termin dostosowania stanowisk. Szczegóły we wpisie Stanowiska z monitorami ekranowymi — termin dostosowania mija 17 maja.